De behandeling van obesitas, van rage diëten tot chirurgische ingrepen, kent een lange geschiedenis van uitbuiting en ineffectieve oplossingen. Desondanks is bariatrische chirurgie steeds gebruikelijker geworden, waarbij alleen al in de Verenigde Staten jaarlijks honderdduizenden procedures worden uitgevoerd. Hoewel de moderne sterftecijfers als ‘zeer laag’ worden beschouwd – grofweg 1 op de 300 tot 500 patiënten – is het verleden van het vakgebied doorzeefd met catastrofale mislukkingen en aanhoudende lacunes in de regelgeving.
De historische context van bariatrische chirurgie
Vroege bariatrische procedures, zoals de darmbypass (het verwijderen van 6 meter darmen), werden stopgezet nadat ze “rampzalige gevolgen” hadden veroorzaakt, waaronder fataal leverfalen als gevolg van eiwittekort. Dit duistere hoofdstuk benadrukt de inherente risico’s van radicale chirurgische ingrepen voor gewichtsverlies. De industrie is geëvolueerd, maar het onderliggende principe blijft: het veranderen van de fysiologie van het lichaam om dieetbeperkingen af te dwingen.
Huidige procedures en effectiviteit
Tegenwoordig zijn de meest voorkomende operaties onder meer sleeve gastrectomie (waarbij het grootste deel van de maag wordt verwijderd) en Roux-en-Y gastric bypass (het nieten van de maag en het omleiden van de dunne darm). Dit laatste is effectiever voor gewichtsverlies (63% van het overtollige gewicht gaat verloren versus 53% bij sleeve-gastrectomie), maar brengt een hoger risico op complicaties met zich mee. Veel patiënten ondergaan een operatie in de overtuiging dat ‘diëten niet werken’ en behandelen het feitelijk als een gedwongen dieetoplossing.
Zorgen over de regelgeving en gebrek aan toezicht
Een verontrustend aspect is dat nieuwe chirurgische procedures grotendeels zijn vrijgesteld van strenge goedkeuring door de FDA. Dit betekent dat innovaties kunnen worden geïmplementeerd zonder uitgebreide tests vóór het op de markt brengen, wat vragen oproept over de patiëntveiligheid en de verantwoordelijkheid van de industrie. Het gebrek aan toezicht draagt bij aan een risicopatroon waarbij de bewijslast bij de patiënt ligt en niet bij de zorgverlener.
De bredere obesitascrisis
De opkomst van bariatrische chirurgie onderstreept het systemische onvermogen om obesitas effectief aan te pakken. Ondanks dat het door een chirurg-generaal wordt bestempeld als een ‘nationale crisis’ die vergelijkbaar is met terrorisme, blijft de reactie lauw, afhankelijk van ‘vrijwillige initiatieven’ van de voedingsindustrie en ‘kleine veranderingen’ (zoals het verwisselen van mosterd voor mayonaise). Deze passiviteit duidt op een gebrek aan politieke wil of op een aanvaarding van het probleem als hardnekkig.
De moeilijkheid van succes op de lange termijn
Net als stoppen met roken vereist het genezen van obesitas een aanhoudende inspanning, vaak met meerdere pogingen. Patiënten kunnen een groot deel van het verloren gewicht terugkrijgen, wat benadrukt dat een operatie geen wondermiddel is. De sleutel tot succes ligt in toewijding, niet in wilskracht, omdat het proces gewoon ‘iets is dat gedaan moet worden’, vergelijkbaar met essentiële dagelijkse taken.
Samenvattend is bariatrische chirurgie een drastische maatregel binnen een gebrekkig systeem. Hoewel de risico’s zijn afgenomen, duidt de geschiedenis van mislukkingen, lacunes in de regelgeving en maatschappelijke passiviteit erop dat een meer holistische benadering van obesitas dringend nodig is. De huidige afhankelijkheid van chirurgische ingrepen weerspiegelt zowel de wanhoop van patiënten als de tekortkomingen van de volksgezondheidsstrategieën.
