De WHO heeft alarm geslagen.
Bundibugyo-ebola in de DRC en Oeganda. EEN PHEIC. Noodsituatie op het gebied van de volksgezondheid van internationaal belang.
Dat is de grote. Het hoogste niveau. Ze hebben het in twee dagen gedaan. Slechts 48 uur na de bevestiging van de uitbraak. Nooit eerder gebeurd. Niet in de geschiedenis van de regels die in 2007 werden opgesteld. Sinds 2005 hebben we slechts negen van deze alarmen zien afgaan: H1N1, polio, twee eerdere Ebola-golven, Zika, de pandemie, mpox. Tweemaal. Nu dit.
Denk eens aan 2014. West-Afrika. Ze wachtten acht maanden. Vanaf het eerste geval in Guinee tot augustus. Tegen die tijd waren er duizenden ziek. Bijna duizend doden. We hebben ze te laat gebeld. 2018 ook. Oost-DRC. Ze maakten het pas bekend toen het virus Goma trof. Bijna een jaar van bloeden voordat de vlag uitging.
Deze keer?
Direct.
Waarom de haast?
De laboratoria schreeuwden. 8 van de 13 monsters waren positief. Een hoog positiviteitspercentage betekent dat de infectie al wijdverspreid is en zich schuilhoudt onder de bevolking. Zorgwerkers sterven. Vier bevestigde sterfgevallen in uniform. Erger nog: de zaken sluiten niet op elkaar aan. Geen duidelijke keten. Gemeenschapsoverdracht die contacttracers nog niet hebben opgemerkt. Spoken in de gegevens.
En toen sprong het.
Kinshasa. 17 miljoen mensen. Eén bevestigd geval op 16 mei.
Kampala, Oeganda. Twee gevallen op de 15e en 16e. Eén stierf.
Hoofdsteden. Aangesloten. Druk bezig.
Bundibugyo heeft geen vaccin. Het heeft geen therapeutische middelen. Alleen de ziekte. Hemorragische koorts. Hoge sterfte. Het is in Ituri. Conflictzones. Niet-in kaart gebrachte transmissieroutes. Reizend door de meest verbonden hubs in Centraal-Afrika. Het noodcomité komt nu bijeen voor formele aanbevelingen. Maar de angst wordt al geëxporteerd.
“De combinatie heeft tot de beslissing geleid.”
Wat verandert deze status eigenlijk?
Juridisch gezien is het een hefboom. Het signaleert internationale risico’s op grond van de regelgeving. Het laat de WHO reisregels en handelstoezicht dicteren. Het ontgrendelt geld. Politieke aandacht volgt het geld. Dat is het punt.
Maar hier is het botte deel.
Een PHEIC tovert geen vaccin tevoorschijn. De gereedschappen die nodig zijn in de provincie Ituri zijn dezelfde saaie als voorheen:
– Contacttracering.
– Infectiebeheersing.
– Ebola-behandelingseenheden.
– Veilige begrafenissen.
Het lost de veiligheid in Mongwalu niet op. Het zuivert Rwampara of Bunia niet. Het verhoogt het profiel. Er schijnt een spotlight op.
Zal het de troepen en tenten sneller over de grond verplaatsen?
Moeilijk te zeggen. De WHO herinnert zich duidelijk de schande van 2014. Ze wachten niet. Maar de snelheid van het hoofdkantoor komt zelden overeen met de realiteit in het veld. De bureaucratie aan de top sprintte. Het virus op straat?
Het blijft in beweging.
