W przypadku osób chorych na cukrzycę typu 2 wybór leku często sprowadza się do metforminy, sprawdzonego leku pierwszego rzutu, oraz nowszych leków GLP-1, takich jak semaglutyd (Ozempic) lub tirzepatid (Mounjaro). Chociaż oba skutecznie kontrolują poziom cukru we krwi, działają poprzez różne mechanizmy. Eksperci coraz częściej zalecają łączenie tych leków w celu uzyskania optymalnych wyników, nie tylko dlatego, że dobrze ze sobą współdziałają, ale także dlatego, że uzupełniają się w sposób, którego nie jest w stanie zapewnić monoterapia.
Czym różnią się metformina i GLP-1
Metformina, zwykle przyjmowana w postaci tabletek jeden lub kilka razy dziennie, przede wszystkim zmniejsza wytwarzanie glukozy w wątrobie. Leki GLP-1, często podawane co tydzień w postaci zastrzyków lub codziennych tabletek, naśladują hormony jelitowe, stymulując wydzielanie insuliny, spowalniając trawienie i zwiększając uczucie sytości. Oznacza to, że wpływają na poziom cukru we krwi z różnych stron: jeden kontroluje produkcję wątroby, drugi wpływa na pracę jelit.
Korzyści z metforminy: więcej niż tylko kontrola poziomu cukru we krwi
Metformina ma udowodnioną skuteczność. Oprócz obniżania poziomu glukozy, umiarkowanie sprzyja utracie wagi, zmniejsza wchłanianie węglowodanów, a nawet może zapewniać szersze korzyści zdrowotne. Nowe badania sugerują, że metformina może zmniejszać ryzyko demencji i poprawiać poziom cholesterolu. Niektóre badania wykazują również pozytywne zmiany w mikroflorze jelitowej u osób przyjmujących metforminę.
Bardzo ważne jest, aby metformina była bezpieczna, przystępna cenowo i przy prawidłowym stosowaniu nie powodowała przyrostu masy ciała ani hipoglikemii (niskiego poziomu cukru we krwi). To sprawia, że jest to wiarygodna podstawa leczenia cukrzycy.
Moc GLP-1: utrata masy ciała i nie tylko
Leki GLP-1 zrewolucjonizowały leczenie cukrzycy, przede wszystkim ze względu na ich silne działanie odchudzające. Stosując te leki, pacjenci tracą średnio około 4,5 kg. Ale na tym korzyści się nie kończą. Badania wykazały, że GLP-1 może chronić przed chorobami układu krążenia, niewydolnością serca i przewlekłą chorobą nerek, stanami często towarzyszącymi cukrzycy.
Badania kliniczne wykazały, że GLP-1 spowalnia postęp choroby nerek oraz zmniejsza ryzyko zawałów serca i udarów mózgu.
Po co je łączyć? Efekt synergiczny
Amerykańskie Stowarzyszenie Diabetologiczne zaleca obecnie terapię skojarzoną, jeśli stężenie HbA1C, będące miarą długoterminowej kontroli poziomu cukru we krwi, przekracza wartość docelową o ponad 1,5%. Nie chodzi tylko o osiągnięcie określonej liczby, ale o maksymalizację korzyści zdrowotnych.
Badania pokazują, że tirzepatid (Mounjaro) w połączeniu z metforminą powoduje większą utratę masy ciała niż sam tyrzepatid. Ten efekt addytywny podkreśla, dlaczego pracownicy służby zdrowia coraz częściej przepisują oba leki jednocześnie. Połączenie to jest nie tylko skuteczniejsze, ale może również zapewnić szerszą ochronę przed powikłaniami cukrzycy.
Skutki uboczne i problemy z dostępem
Zarówno metformina, jak i GLP-1 mogą powodować zaburzenia żołądkowo-jelitowe, w tym nudności, biegunkę i wymioty. Te skutki uboczne często ustępują w miarę adaptacji organizmu. Jednakże dostęp do GLP-1 może stanowić główną barierę ze względu na wysokie koszty, ograniczenia ubezpieczeniowe i niedobory. Metformina pozostaje znacznie bardziej dostępna i tańsza.
Esencja
Łączenie metforminy z lekami GLP-1 jest często najskuteczniejszą strategią leczenia cukrzycy typu 2. Pomimo możliwych skutków ubocznych korzyści – lepsza kontrola poziomu cukru we krwi, utrata masy ciała i ochrona przed powikłaniami – zwykle przewyższają ryzyko. Dostępność i koszt pozostają kluczowymi kwestiami, ale oba leki mają swoje miejsce we współczesnym leczeniu cukrzycy.
