W przypadku pacjentek z hormonowrażliwym (HR+) rakiem piersi z przerzutami, HER2-ujemnym, leczenie często rozpoczyna się od terapii hormonalnej w skojarzeniu z inhibitorem CDK 4/6. Jeżeli jednak to początkowe podejście już nie działa, istnieje szereg opcji drugiego stopnia i obiecujących metod przedłużania życia i poprawy jego jakości. Zrozumienie tych alternatyw – i tego, w jaki sposób badania genomiczne mogą pomóc w określeniu najlepszej opcji – ma kluczowe znaczenie dla skutecznego leczenia choroby.
Kiedy rozważyć zmianę leczenia
Lekarze zazwyczaj zalecają zmianę terapii, gdy nowotwór zaczyna rosnąć pomimo leczenia, objawy powracają lub wyniki badań USG wskazują na progresję choroby. Kolejnym ważnym wskaźnikiem jest obecność specyficznych mutacji genów, takich jak ESR1 czy PIK3CA, które mogą wskazywać na oporność na dotychczasową terapię.
Niezbędne są badania genomu z wykorzystaniem biopsji płynu lub tkanki. Biopsje płynne (badania krwi) wykrywają DNA nowotworu, natomiast biopsje tkanek wymagają próbki bezpośrednio z guza. Obydwa dostarczają informacji o mutacjach, które mogą wpływać na decyzje dotyczące leczenia.
Lekarz weźmie również pod uwagę Twoje ogólne cele i preferencje. Niektóre leki przyjmuje się doustnie, inne wymagają podania dożylnego; różne leki mają również różne profile skutków ubocznych. Wybór opcji, która najlepiej odpowiada Twoim indywidualnym potrzebom, jest sprawą najwyższej wagi.
Leczenie drugiej linii: podejście ukierunkowane
Jeśli początkowe leczenie nie powiedzie się, dostępnych jest kilka metod celowanych:
- Selektywne degradatory receptorów estrogenowych (SERD): Leki te blokują receptory estrogenowe na komórkach nowotworowych, uniemożliwiając ich wzrost. Fulwestrant (Faslodex) to standardowy SERD podawany we wstrzyknięciu. Nowsze opcje, elacestrant (Orserdu) i imlunestrant (Inluriyo), zostały specjalnie zatwierdzone dla pacjentów z mutacją ESR1, która występuje u aż 40% osób, u których rozwinęła się oporność na terapię hormonalną. Giredestrant nie został jeszcze zatwierdzony przez FDA, ale wykazuje obiecujące wyniki w badaniach.
- Inhibitory PIK3CA: Około 40% przypadków raka piersi HR+/HER2- ma mutację PIK3CA. Leki takie jak alpelisib (Vijoice), capivasertib (Truqap) i inavolisib (Itovebi) blokują białko wytwarzane przez ten gen, hamując wzrost komórek nowotworowych. Capivasertib jest również skuteczny wobec mutacji AKT1 lub PTEN. Uwaga: Inhibitory PIK3CA nie są zalecane u pacjentów chorych na cukrzycę ze względu na potencjalne skutki uboczne w postaci wahań poziomu cukru we krwi.
- Inhibitory mTOR: W przypadku pacjentów bez mutacji ESR1 lub PIK3CA realną opcją pozostaje ewerolimus (Afinitor), często w połączeniu z fulwestrantem.
- Inhibitory PARP: W przypadku mutacji BRCA1 lub BRCA2 skuteczny może być olaparyb (Lynparza) lub talazoparyb (Talzenna). Leki te wykorzystują niezdolność komórek nowotworowych do naprawy uszkodzeń DNA, co prowadzi do ich śmierci.
Obiecujące metody: immunoterapia i koniugaty przeciwciało-lek
Oprócz tych ustalonych metod badane są nowe strategie:
- Koniugaty leku i przeciwciała (ADC): Te „biologiczne rakiety” dostarczają chemioterapię bezpośrednio do komórek nowotworowych. Fama-trastuzumab derexutecan (Enhertu) został zatwierdzony w leczeniu raka piersi z niskim poziomem HER2, natomiast sacituzumab govitecan (Trodelvy) i datopotamab derexutecan (Datroway) są stosowane po niepowodzeniu terapii hormonalnej i chemioterapii.
- Immunoterapia: Chociaż początkowo jest nieskuteczna w leczeniu raka piersi HR+/HER2-, badacze badają połączenia z chemioterapią, terapią hormonalną lub inhibitorami AKT w celu wzmocnienia ataku układu odpornościowego na komórki nowotworowe. Trwają badania nad inhibitorami PD-1/PD-L1, takimi jak pembrolizumab (Keytruda) i niwolumab (Opdivo).
Badania kliniczne: dostęp do zaawansowanych praktyk
Udział w badaniu klinicznym może zapewnić dostęp do terapii eksperymentalnych, zanim staną się one powszechnie dostępne. Zasoby takie jak ClinicalTrials.gov mogą pomóc w znalezieniu odpowiednich badań.
Decyzja o dalszym postępowaniu w ramach leczenia jest w dużym stopniu zindywidualizowana. Badania genomowe, preferencje pacjenta i dostępność badań klinicznych odgrywają rolę w określeniu najskuteczniejszego sposobu postępowania.
Ostatecznie celem jest przedłużenie życia przy jednoczesnym zachowaniu jego jakości. Rozumiejąc zmieniający się krajobraz leczenia raka piersi, pacjentki i ich lekarze mogą podejmować świadome decyzje.
