Oliver Sacks bestudeerde niet alleen de hersenen. Hij luisterde ernaar.
De Britse neuroloog en schrijver werd in juli 1933 in Londen geboren en vestigde zich uiteindelijk in de Verenigde Staten. In 1960 stak hij de Atlantische Oceaan over om te studeren aan de Universiteit van Californië. In 1965 trad hij toe tot de faculteit van het Albert Einstein College of Medicine in New York. Hij woonde er tot 2007.
Zijn carrière omvat vele instellingen. Maar zijn nalatenschap berust op iets veel eenvoudigers: de casestudies van Oliver Sacks.
Hij schrijft over mensen die neurologische schade hebben opgelopen. Niet als klinische proefpersonen. Maar als mensen die door een vreemde nieuwe wereld navigeren. Tourette-syndroom. geheugenverlies. autisme. Dit zijn slechts diagnoses in zijn boeken. Dit zijn geleefde ervaringen.
Zijn medeleven met mensen die aan vreemde omstandigheden lijden, is een kenmerk van zijn werk.
Deze aanpak kenmerkt zijn werk. Dit maakte hem beroemd. Dit maakte hem ook controversieel onder sommige geleerden die afstand van hem wilden nemen. Sacks wilde verbinding maken.
Boeken die een generatie definiëren
Zijn beroemdste boek, The Awakening, werd in 1973 gepubliceerd en veranderde ons begrip van encefalitis lethargica. Het beschrijft de langetermijneffecten van slaapziekte. Patiënten die tientallen jaren bevroren waren geweest, werden plotseling wakker. Ze dansten. Ze spraken. Toen vervaagden ze weer. Een verfilming uit 1990 bracht het verhaal naar een breder publiek.
Maar Awakenings is nog maar het begin.
De man die zijn vrouw voor een hoed hield (1986) was een culturele toetssteen. Het onderzocht visuele agnosie en andere perceptuele stoornissen. An Anthropologist on Mars (1995) onderzoekt dit verder. Er werd gekeken naar de ziekte van Parkinson en andere ziekten vanuit het perspectief van menselijke aanpassing.
Deze titels domineren de discussie over memoires over neurologische aandoeningen. Dit zijn nog steeds essentiële lectuur.
Voorbij de kliniek
Sacks is meer dan alleen een arts. Hij is een schrijver van memoires.
Uncle Tungsten: Memories of a Chemical Boyhood (2001) beschrijft zijn vroege interesse in de wetenschap. Oaxaca Diary (2002) vertelt over zijn reizen door Mexico. On the Move* (2015) arriveerde kort voor zijn dood in augustus 2015 in New York. Zijn persoonlijke reis wordt gedetailleerd beschreven.
Erkenning hoort daarbij. In 1989 ontving hij een Guggenheim Fellowship. In 2008 ontving hij een CBE.
Toch is het werk zelf de moeite waard. Of een last.
Hij stierf op 82-jarige leeftijd. De omstandigheden waarover hij schreef bestaan nog steeds. De patiënten die hij beschreef zijn verdwenen. Maar de vragen blijven. Hoe construeren de hersenen identiteit? Wat gebeurt er als die constructie mislukt?
Sacks heeft niet alle antwoorden. Hij stelde gewoon betere vragen.
