De jaarlijkse fysieke. Het is een ritueel waar velen van ons bang voor zijn. We zetten ons schrap voor de bloedafname, het lastige examen en de onvermijdelijke lezing over slaap of suikerinname. Maar houdt verschijnen je eigenlijk gezond? Of is het gewoon een bureaucratisch selectievakje?
De waarheid is minder binair. Routinematige controles zijn geen magische schilden tegen ziekten. Het zijn diagnostische netten. En hoe breed je dat net uitwerpt, hangt volledig af van je leeftijd, je geslacht en de medische geschiedenis van je ouders. Als u chronische problemen heeft, vertrouwt u waarschijnlijk toch niet op deze basisschema’s. Deze richtlijnen gelden voor welzijnszorg. Voor de rest van ons zijn ze een kaart.
Ze zijn gebaseerd op aanbevelingen van de American Academy of Family Physicians en de U.S. Preventative Services Task Force. Het doel is simpel: behandelbare problemen opsporen voordat ze onbehandelbare problemen worden. Vroegtijdige interventie verandert de uitkomsten. Dat is het kernargument waarom u zich aan uw afspraken moet houden.
Voor mannen van 18 tot 39 jaar
Als u in deze categorie valt, voelt u zich waarschijnlijk onoverwinnelijk. Laat dat uw arts niet voor de gek houden. De nadruk ligt hier op basisgegevens.
- Elk jaar: U heeft een tandheelkundig onderzoek nodig. Mondgezondheid is systemische gezondheid. Negeer het op eigen risico.
- Elke 2 tot 3 jaar: Bloeddrukcontroles. Hoogte- en gewichtsmetingen. Een korte fysieke.
- Elke 5 jaar: Een cholesterolcontrole.
Het lijkt schaars. Het zou zo moeten zijn. Als u gezond bent, hoeft u niet dagelijks invasieve tests uit te voeren. Je moet je cijfers kennen. Bloeddruk en cholesterol zijn stille moordenaars. Ze kondigen zichzelf pas aan als ze schade hebben aangericht.
Voor mannen van 40 tot 65 jaar
Het landschap verandert hier. Dit is het decennium waarin het risico zich opstapelt. De frequentie van bepaalde tests neemt toe.
- Elk jaar: Een lichamelijk onderzoek gericht op kankerscreening. Huid. Schildklier. Lymfeklieren. Prostaat. Rectum. En ja, nog een tandheelkundig onderzoek.
- Elke 1 tot 2 jaar: Lengte- en gewichtsregistratie. Bloeddruk. Een ontlastingsmonster om te controleren op bloed. Visie- en glaucoomcontroles.
- Elke 3 tot 5 jaar: Cholesterol. Bloedsuiker. Als u ouder bent dan 50, een sigmoïdoscopie bij darmkanker.
De ontlastingstest klinkt misschien onaangenaam. Het is noodzakelijk. Colorectale kanker begint vaak met kleine poliepen die met tussenpozen bloeden. Je zult ze niet voelen. Je zult ze niet zien. De test vindt ze.
Voor mannen ouder dan 65
Veroudering brengt nieuwe kwetsbaarheden met zich mee. Het schema wordt iets strakker om de vertragende systemen van het lichaam te monitoren.
- Elk jaar: Lengte en gewicht. Bloeddruk. Lichamelijk onderzoek bij kanker. Ontlasting monster. Tandheelkundig examen.
- Elke 1 tot 3 jaar: Schildklierhormoonspiegels. Bloedbeeld. Cholesterol. Bloedsuiker. Gehoor. Visie en glaucoom. Laboratoriumtests of urinemonsters.
- Elke 3 tot 5 jaar: Sigmoïdoscopie voor darmkanker.
Let op de gehoor- en zichtcontroles. We doen afnemende zintuigen vaak af als ‘slechts een onderdeel van het ouder worden’. Ze maken er niet alleen deel van uit. Het zijn markeringen. Ze beïnvloeden uw rijvaardigheid, veilig koken en navigeren. Als je ze negeert, ben je geïsoleerd.
De immunisatierealiteit
Vaccins zijn geen optionele extra’s. Het zijn preventieve onderhoudswerkzaamheden.
- Griep: Elk jaar. Het virus muteert. Uw antilichamen moeten worden bijgewerkt.
- Tetanus: Minimaal elke 10 jaar een booster. Lockjaw is een angstaanjagende manier om te gaan. Het komt uit aarde, niet alleen uit roestige spijkers.
- Pneumokokkenpneumonie: Begin op 65-jarige leeftijd. Longontsteking is een belangrijke doodsoorzaak bij oudere volwassenen. Dit schot verkleint dat risico aanzienlijk.
De PSA-controverse
Nu zijn we in het grijze gebied beland. De Prostaat Specifiek Antigeen (PSA) test.
Het is een bloedtest voor prostaatkanker. Simpel, toch? Niet helemaal. Er is een actieve controverse rond het routinematige gebruik ervan voor mannen ouder dan een bepaalde leeftijd. De PSA-test kan valse positieven opleveren. Het kan leiden tot biopsieën die hun eigen risico’s met zich meebrengen
